Kaynakta yıl yazmamak

Dipnot bazen hangi yıla ait olduğunu gizler. Gizlenen yıl, kaynağı arşive çevirir. Arşiv bu köşenin türü değildir. Süs eksikliği değil. Bakınca kaynağın hangi yıla ait olduğu görünür veya görünmez. Görünmezse yüz kaygandır.

Kaynak satırı dipnotu ayırır; o bakış notta kaynak tek satır yeter yazısındadır. Bu köşe satırı değil, yılın yüzünü sorar. Takvim kuralı kopyalanmaz. Köşe, yılı olmayan kaynağın kart olmaktan çıktığını söyler.

Yılsız dipnot ne yapar

Kayma, “bu yıl” yazılan yerde başlayabilir. Bu yıl, bakışın kaydığı sayı olabilir. Kaygan sayı kaynağı arşive çevirir. Köşe, yüzü bir yıla bağlar veya bağlamadığını ilan eder. İlan, uydurma yıl yazmak değildir.

Kaynak güzel görünür, yıl görünmez. Güzel adres bakışı ödüllendirir. Ödül, yılın yerini tutmaz. Tutmayan ödül, “bunu hangi yılda gördüm” sorusunu ertesi hafta açar. Açılan soru, kartın vaadini bozar.

Değişen iddia varsa yıl iner. “Bu yıl böyle” denecek her kaynak, hangi yıl olduğunu ister. İstemeyen kaynak, zamansız arşiv gibi gelir. Arşiv, kısa notun işi değildir. Kısa not, bakılacak yıla bağlıdır.

Uydurma yıl, boş tarihten ağırdır. Boş, dürüst bir sonuç olabilir: “bu yıl değil.” Uydurma, bakışı yalandır. Yalan yıl, kaynak satırındaki uydurma satır ile aynı işi görür: yüzü satar, dayanağı gizler.

“Bu yıl” bakınca hangi yıl olduğu seçiliyorsa yeter. “Bir ara”, “sonra”, “bir yıl” yetmez. Yetmeyen üçü, kaynağı çekmeceye çevirir. Çekmece, köşenin düşmanıdır. Düşman, yıl damgası basmak değildir. Düşman, yılın seçilememesidir.

Haftanın olayı, tarihli birincil kaynak olmadan köşeye girmez. Bu metin üretim yılı basmaz. Kaynağın bağlılığını gösterir ve susar. Susmak, yılı övmek değildir. Övülen yıl çoğu kartta cümleyi gizler. Gizlenen cümle, yılı olan kaynağın tersidir.

Yılı olan kaynak

Yılı olan kaynak, bakınca dayanağın hangi yıla ait olduğunun çıkmasıdır. Çıkmıyorsa kaynak rehbere dönmez; arşive döner. Arşiv, bakılacak işi gizler. Gizlenen iş, güzel adres kadar aldatıcıdır.

Köşe öğretmez. Yıl formatı, “şu sırayla yazın” listesi, takvim uygulaması yok. Uygulama uzun yazının işidir. Burada bakış konuşulur. Bakış kayıyorsa yıl yoktur. Yıl yok sanılan güzel kaynak çoğu kez on yılı gizler.

Bakınca kaynak bir yıla bağlıysa yüz işini yapıyordur. Bağlı değilse kart arşiv kâğıdıdır. Arşiv kâğıdı burada şişmez. Şişmeyen sayfa, bu köşenin tek inatıdır. İnat, her kaynağa aynı yılı kopyalamak değildir. İnat, kaygan sayıyı “bir yıl” diye bırakmamaktır.

Kılavuz başka yayındadır. Burada kılavuz kopyalanmaz. Köşe, bağlılığın kartı ayakta tuttuğunu söyler. Kısa not olmaktan çıkan kaynak burada yayımlanmaz. Bu, başarısızlık değil; tür dışıdır.